سایلاگ

وبلاگ علی کریمی، داشتم فکر می‌کردم که ...

 
مزرعه کلیک و سلبریتی‌ها
سه‌شنبه ۱٦ آذر ۱۳٩٥
 

چند وقت پیش سریال Silicon Valley را تماشا کردم، الان که فکر می‌کنم تنها توشه مفیدی که در ذهنم مانده چند اصطلاح و عبارت انگلیسی است. یکی از آن‌ها Click Farm بود.

فیلم، داستان یک استارتاپ است که توسط نقش اصلی، یعنی ریچارد، تاسیس می‌شود و ماجراهایی که از ایده اولیه تا ارائه محصول نهایی برای تیم او اتفاق می‌افتد. برای من بیشتر تداعی کننده و ملغمه‌‌ای بود از داستان اپل و فیس‌بوک که همه‌مان شنیده‌ایم. در جاهایی ریچارد، وزنیاک اپل است و در بیشتر مواقع، زاکربرگ. جایی مثل جابز از پست مدیرعاملی شرکتی که خود بنیان نهاده اخراج می‌شود و جایی هم در مقابل پیشنهاد پیتر گریگوری (پیتر ثیل) مقاومت می‌کند. از دید من فیلم خوبی بود (البته نه عالی). جالب اینکه اگر " فحش" را از دیالوگ بازیگران حذف کنیم احتمالا زمان فیلم به نصف کاهش پیدا خواهد کرد.

یکی از سکانس‌های جالب فیلم برای من ماجرای ویزا گرفتن دینش، برنامه نویس پاکستانی است. همکار او که یک کانادیی است به صورت غیرقانونی وارد آمریکا شده و مجبور می‌شود برای مسائل مالی شرکت به سفارت مراجعه کند تا اقامت دائم آنجا را بگیرد. این کار برای او 5 دقیقه طول می‌کشد آنجا هست که دینش با تعجب می‌پرسد: "برای من پروسه اقامت اینجا پنج سال طول کشید تو چطور در 5 دقیقه آن را گرفتی؟" فکر کنم حکایت ما ایرانی است اگر بخواهیم در یک کشور خارجی ماندگار شویم. خواستم در مورد مزرعه کلیک یا Click Farm صحبت کنم. احتمالا با مطلب Content Farm در وبمانیدست آشنا هستید. وب‌سایت‌هایی که نه برای پسند انسان بلکه برای پسند ربات‌ها محتوی تولید می‌کنند و هدف اصلیشان این است که رتبه بالایی در نتایج جستجو کسب کنند. گویا بیشتر محتوی تولیدی آنها بی‌کیفیت است.

بعد از مطالعه آن پست فهمیدم بعضی از سایت‌هایی انگلیسی زبان که قبلاً به آنها سر زده‌ام جزو این دسته هستند. مثل Yahoo Answer و  eHow مزرعه‌هایی که کارگران با کمترین مزد در آنجا محصولات بی‌کیفیت می‌کارند و کاربران درو می‌کنند. 

 هر چه قدر فکر کردم نمونه ایرانی به ذهنم نرسید آخر ایرانی‌ها به تولید محتوی کاری ندارند و فقط کپی می‌کنند حتی محتوی کم عمق هم تولید نمی‌کنند. می‌گردند از گوشه و کنار مطلب صغیری پیدا می‌کنند و بعد اسم صاحبش را پاک می‌کنند و نمایش می‌دهند. حتی دلمان به این خوش نیست که  مزرعه محتوی داخلی داریم.

اگر کیس‌های خارجی را در نظر بگیریم اینها سایت‌هایی هستند که توسط نویسندگانی تولید می‌شود که با کمترین دستمزد کار می‌کنند و انرژی و زمان بسیار محدوی برای تهیه محتوی اختصاص می‌دهند و فقط می‌خواهند رتبه‌های برتر گوگل را از آن خود کنند. گویا همواره گوگل تلاش می‌کند با آنها مبارزه کند ولی آنها سعی می‌کنند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند و به حیات خود ادامه. یعنی تا آینده نزدیک مزرعه محتوی و مرزعه لینک و مرزعه کلیک وجود خواهد داشت.

حال مزرعه کلیک هم معنای نزدیکی به مفهوم مزرعه محتوی دارد در ویکیپدیا در تعریف آن امده:

"مزرعه کلیک نوعی کلاهبرداری (کلیکی) است که در آن فرد تعدادی زیادی کارمند با مزد کم استخدام می‌کند تا برروی بنرهای تبلیغاتی کلیک کنند. آنها کارهایی مثل چرخیدن در وبسایت هدف، عضویت در خبرنامه یا لایک زدن را انجام می‌دهند."

بیشتر افرادی که در این صنعت کار می‌کنند متعلق به کشورهای جنوب و جنوب شرق آسیا است هستند در مستندی که سایت vice از بنگلادش تهیه کرده نشان می‌دهد این کشور و پایتخت آن داکا مهد این نوع کلاهبرداری است و حدود 30 تا 40 درصد کلیک های قلابی از این کشور می‌آید. شما می‌توانید با 15 دلار 1000 لایک با فالوور جذب کنید. در سال حدود 200 میلیون دلار گردش مالی این صنعت است.

با جستجویی اندکی که من کردم واقعاً می‌توان گفت سایت‌هایی ایرانی در این زمینه خیلی زیادند. یعنی شما اگر Query "فالوور ایستاگرام" را گوگل کنید در کنار keyword های مرتبط تا حدود صفحه 6 SERPs سایت‌هایی هستند که مستقیماً فروش فالوور انجام می‌دهند.

چند وقت پیش مطلبی در خبرگزاری ایسنا می‌خواندم که گویا رقابتی بین بازیگران بر سر تعداد فالوورها صفحات اینستاگرامشان روی گرفته. حتی در متن مقاله آمده بود که حتی بازیگران براساس تعداد فالوور پیشنهاد قیمت داده و قرارداد می‌بندد. یا اینکه بهنوش بخیتاری به تعداد میلیونی فالورهای خود می‌بالد و آنها را ارتش بهنوشی می‌نامد. آنجا هم نویسنده سوال می‌کند که اگر واقعا این عددها نشان دهنده محبوبیت و توانمندی بازیگر است چرا کسی مثل رضا عطاران کمتر از بهنوش بختیاری فالوور دارد. من خودم یک حساب سرانگشتی کردم. اگر سایت‌های فروش فالوور را مروری کنید قیمت هر فالور را می توان در حدود 25 تومان یا 250 ریال در نظر گرفت. اگر فرض کنیم واقعاً همه آنها انسان باشند نه ربات و بعدا ریزش نکند با 25 میلیون تومان می‌توان 1 میلیون فالور به اکانت خودمان اضافه کرد.

با توجه به اینکه این عددها در مرکز توجه کاربران و تصمیم‌گیران قرار دارد واقعاً سرمایه گذاری منطقی‌ای است. اینکه چند میلیون تومان بکاری و چند برابر آن برداشت کنی.

ما چرا در برابر اعداد اینقدر ضعیف هستیم و خودمان را می‌بازیم؟ یک کانال تلگرامی می‌تواند با حقوق یک ماه کارگر ایرانی چند ده هزار فالوور جذب کند بعد چرا چشمانمان با دیدن اعضای یک کانال گشاد می‌شود و سعی می‌کنیم وزن زیادی به مطالب آن بدهیم؟ (اثر سرایت و خطای هاله‌ای)

ما در درس‌های بازاریابی محتوی مبحثی داشتیم با عنوان شاخص‌های بازاریابی محتوی. اینکه شاخص مورد استفاده به 4 دسته تقسیم می‌شوند: شاخص‌های مصرف محتوی، شاخص‌های درگیری محتوی، شاخص تولید مشتری راغب و شاخص اقدام نهایی. در متن تغییر یافته زیر از درس به خوبی می‌توان این شاخص‌ها را تفکیک کرد:

"فرض کنید که الان یک موسسه آموزشی، صفحه‌ای در اینستاگرام راه اندازی کرده و برای آن محتوا تولید می‌کند و فالور (شاخص مصرف) جذب می‌کند و در صفحه‌های دیگر تبلیغ می‌کند و هر روز تعداد مطالب و تعداد لایک‌ها و تعداد کامنت‌ها (شاخص درگیری) افزایش پیدا می کند و الان صدها هزار نفر این صفحه را فالو کرده‌اند.

ممکن است مدیر موسسه، به تدریج آنقدر سرگرم این اعداد و ارقام شود که فراموش کند برای چه به اینستاگرام آمده است. او در نهایت اقدام می‌خواهد. اقدام یعنی پولی که مردم برای ثبت نام واریز می‌کنند. اگر این اتفاق نیفتد، او عملاً شکست خورده است."

تعداد فالوور و کامنت‌ها و لایک‌ها در بهترین حالت شاخص درگیری به حساب می آیند آنها تنها 50 درصد ماجرا هستند. در این مواقع همیشه حرف محمدرضا به ذهنم می‌آید: خانم یا آقای بازیگر اگر اعلام کنید کسالت دارید چند درصد از فالورهای شما برای شما سوپ می‌فرستد؟ یک درصد؟ 10 درصد؟ 50 درصد؟ این درصدهاست که جای افتخار دارد.

پی نوشت: بعد از نوشتن این مطلب فهمیدم در شهریور ماه امسال (+) یعنی سال 95 به خاطر آپدیت اینستاگرام تعدادی زیادی از فالورهای تقلبی بازیگران مشهور ایرانی از بین رفته و نوعی آبروریزی پیش آمده. انگار از اتفاقات عقب افتادم.